Ondernemers stappen vaak een strategiegesprek binnen omdat ze op zoek zijn naar antwoorden. Ze willen helder krijgen welke richting verstandig is, welke keuzes voorrang verdienen of hoe zij hun organisatie door een volgende fase kunnen begeleiden. Die zoektocht is begrijpelijk. De omgeving verandert snel, verantwoordelijkheden stapelen zich op en de agenda biedt zelden ruimte om echt stil te staan bij de grotere vragen.
Toch merken wij tijdens Strategie Dialogen regelmatig dat de belangrijkste opbrengst van een gesprek niet ontstaat doordat er nieuwe antwoorden worden gevonden. Vaker gebeurt er iets anders. Iemand spreekt uit wat eigenlijk al langer aanwezig was, maar nog niet eerder onder woorden was gebracht.
Wat er onder de eerste antwoorden ligt
Onlangs zaten we met een ondernemer aan tafel die open vertelde over zijn bedrijf. Het gesprek ging over groei, de ontwikkeling van medewerkers, veranderingen in de markt en de keuzes die de komende jaren gemaakt moesten worden. De onderwerpen volgden elkaar in hoog tempo op. Zoals dat vaak gaat in gesprekken met ondernemers, ging het niet aan energie of ideeën ontbreken.
Terwijl het gesprek zich ontvouwde, ontstond tegelijkertijd het gevoel dat we nog niet helemaal waren aangekomen bij wat werkelijk speelde. Alles wat gezegd werd was op zichzelf relevant, maar toch leek het alsof er nog een laag onder lag die zich niet direct liet zien. Dat is een moment dat veel begeleiders zullen herkennen. Je kunt dan de neiging voelen om nóg een vraag te stellen, een gedachte aan te reiken of een observatie terug te geven in de hoop dichter bij de kern te komen.
Maar soms werkt een gesprek anders.
Wat stilte zichtbaar maakt
Er viel een stilte. Niet lang en ook niet ongemakkelijk, maar wel lang genoeg om niet direct met een volgende vraag te komen. De ondernemer keek voor zich uit, dacht na en vervolgde vervolgens zijn verhaal. Wat er daarna gezegd werd, was minder uitgebreid dan alles wat daarvoor ter sprake was gekomen. Sterker nog, het was misschien wel de eenvoudigste zin van het hele gesprek. Tegelijkertijd werd daarmee duidelijk waar het werkelijk over ging.
Dat soort momenten maken indruk, juist omdat ze laten zien dat inzicht niet altijd ontstaat door nieuwe informatie toe te voegen. Vaak ontstaat inzicht doordat de ruimte ontstaat om te horen wat er al aanwezig is.
De keerzijde van snelheid
In veel organisaties wordt snelheid gewaardeerd. Besluiten moeten worden genomen, problemen opgelost en kansen benut. Dat vraagt terecht om daadkracht. Tegelijkertijd heeft snelheid ook een keerzijde. Wie voortdurend bezig is met reageren op wat de dag vraagt, vindt niet altijd de rust om aandacht te geven aan wat zich onder de oppervlakte afspeelt. Juist daar bevinden zich vaak de vragen die bepalend zijn voor de toekomst van een onderneming.
De waarde van een Strategie Dialoog
Dat is een van de redenen waarom wij zoveel waarde hechten aan de dialoog. Niet omdat een Strategie Dialoog bedoeld is om mensen te vertellen wat zij moeten doen, maar omdat een goed gesprek helpt zichtbaar te maken wat al aanwezig is. Soms gaat het daarbij om een twijfel die nog niet was uitgesproken. Soms om een ambitie die steeds naar de achtergrond verdween. En soms om een keuze waarvan iemand diep van binnen al wist dat die onvermijdelijk was.
De kracht van een Strategie Dialoog zit daarom niet alleen in de vragen die worden gesteld. Zij zit minstens zo vaak in de aandacht waarmee wordt geluisterd. In het tempo waarmee een gesprek gevoerd wordt. En in de ruimte die ontstaat wanneer niet meteen het volgende antwoord hoeft te worden gegeven.
Richting ontstaat wanneer er rust komt
Misschien is dat wel een van de meest onderschatte aspecten van strategie. We denken vaak dat richting ontstaat door beter te analyseren, meer informatie te verzamelen of langer na te denken. In werkelijkheid ontstaat richting regelmatig op een veel eenvoudiger moment: wanneer iemand zichzelf eindelijk hoort zeggen wat hij al die tijd eigenlijk wist.
Tijdens een Strategie Dialoog blijkt het antwoord dan niet iets te zijn dat gevonden moet worden. Het lag al op tafel. Er was alleen rust nodig om het te kunnen zien.